Nên dùng cách diễn đạt Formal hay Informal trong IELTS Speaking?

Các bạn thí sinh thường được khuyên nên sử dụng cách diễn đạt formal trong IELTS Speaking để tăng điểm số, tuy nhiên, lối diễn đạt này có thể là con dao hai lưỡi.

Trong bài viết này, IELTS LangGo sẽ giải đáp có nên diễn đạt formal trong IELTS Speaking, đồng thời đưa ra gợi ý để bạn có thể áp dụng lối nói formal một cách hiệu quả.

1. Cách diễn đạt formal và informal khác nhau như thế nào?

Formal language (ngôn ngữ trang trọng) và informal language (ngôn ngữ không trang trọng) là 2 dạng ngôn ngữ trong tiếng Anh, có sự khác biệt cả về từ vựng, cấu trúc và ngữ điệu.

• Formal language là cách diễn đạt trang trọng, lịch sự, sử dụng từ vựng hàn lâm, học thuật phù hợp với các tình huống chính thức, trong công việc, học tập như: văn bản pháp lý, báo cáo công việc, thư từ chính thức, bài luận học thuật, …
• Informal language là cách diễn đạt không trang trọng, sử dụng ngôn ngữ thông dụng, từ vựng dễ hiểu, phù hợp với các tình huống giao tiếp đời thường, gần gũi như trò chuyện với bạn bè, tin nhắn, mạng xã hội, …

Để bạn dễ theo dõi, sau đây là một số ví dụ về sự khác biệt giữa formal và informal language trong một số trường hợp sử dụng cụ thể:

Mục đích	Formal language	Informal language
Thể hiện quan điểm	It is my firm belief that... From my perspective... I am convinced that... In my opinion... I strongly assert that...	I reckon that... I sort of feel like... If you ask me... As I see it... I guess you could say that I believe...
Liệt kê	To commence with... First and foremost... Secondly, it is important to note that... Additionally, we must consider... Lastly, the final point to make is...	Ok, so first off... Right, let's see, number one is... Then again, another thing is... Oh, and I can't forget... And the last one is...
Yêu cầu	I would be most grateful if you could... I kindly request that you... Would you be so kind as to... I would appreciate it if you were able to... May I ask you to...	Can you... Would you mind... Do you think you could... If it's not too much trouble, could you... I was hoping you'd be able to...
Đưa ra lời khuyên	It is strongly advised that you... I would highly recommend... The optimal course of action would be to... For the best outcome, I suggest that you... It would be prudent to consider...	You should probably... I'd go with... If I were you, I'd... My advice would be to... You might want to think about...
Giải thích	To explain this point further... That is to say, in other words… Allow me to elaborate on this concept... In order to clarify, the key aspect is... To expand upon this idea...	Let me explain it this way... What I mean is... You know, like... Basically, the thing is... It's kind of like...
Dẫn chứng	According to research... Data has shown that... Scholarly studies have conclusively shown... Credible sources have established that... According to the findings of...	There's this thing where... It's been proven that, like... You know how they say that... I heard that... One time I saw/read that...

2. Nên dùng ngôn ngữ formal hay informal trong IELTS Speaking

Tại Việt Nam, nhiều bạn vẫn nghĩ rằng phải dùng nhiều từ trang trọng vào câu trả lời Speaking của mình mới là tốt. Ví dụ các bạn thường dùng những cụm từ như: In my opinion…, Moreover…, In modern life… trong mọi câu trả lời. Tuy nhiên, điều này có thể phản tác dụng.

Theo ý kiến chuyên môn của các giáo viên có nhiều năm kinh nghiệm luyện thi IELTS, các bạn cần cố gắng cân bằng giữa formal và informal trong IELTS Speaking - hay nói cách khác, hướng đến phong cách semi-formal.

Phần thi IELTS Speaking là mô phỏng một cuộc trò chuyện bình thường giữa hai người, do đó bạn không nên sử dụng ngôn ngữ quá trang trọng. Bạn cũng không nên sử dụng tiếng lóng hoặc những cụm từ quá suồng sã - hãy coi đây là một cuộc trò chuyện giao tiếp thông thường bằng tiếng Anh.

Nhiều bạn tin rằng việc sử dụng cách diễn đạt formal sẽ gây ấn tượng với giám khảo. Tuy nhiên, điều đó ngược lại lại cho thấy rằng bạn có cách tiếp cận một cách quá công thức, máy móc khi giao tiếp và chưa thực sự hiểu cách người bản ngữ nói chuyện.

Nói cách khác, bạn sẽ không đạt được điểm số cao hơn khi lạm dụng cách diễn đạt formal. Các bạn có thể tìm nghe các đoạn hội thoại của người bản ngữ có địa vị bình đẳng nói chuyện với nhau. Bạn sẽ rất hiếm khi nghe họ sử dụng ngôn ngữ quá trang trọng.

Theo tiêu chí chấm điểm IELTS Speaking (Band Descriptors) do British Council và IDP công bố, việc sử dụng quá nhiều từ nối và dấu hiệu diễn ngôn (over-use of certain connectives and discourse markers) sẽ khiến bạn chỉ đạt band 5.0 về Fluency and Coherence - điều này sẽ kéo tổng điểm Speaking của bạn xuống rất nhiều.

Mức độ formal nên khác nhau giữa các Part không?

Câu trả lời là có. Mỗi Part trong IELTS Speaking có tính chất khác nhau, vì vậy mức độ formal phù hợp cũng khác nhau:

• Part 1 là phần hỏi đáp về các chủ đề đời thường (sở thích, gia đình, công việc…). Bạn nên trả lời thoải mái, gần gũi như trong một cuộc trò chuyện bình thường - đây không phải lúc cần dùng từ ngữ học thuật.
• Part 2 yêu cầu bạn nói liên tục trong 1-2 phút về một chủ đề cụ thể. Bạn nên duy trì mức semi-formal và có cấu trúc rõ ràng hơn, nhưng vẫn giữ sự tự nhiên.
• Part 3 là phần thảo luận các vấn đề trừu tượng và mang tính xã hội hơn. Đây là phần duy nhất bạn có thể dùng nhiều từ vựng học thuật hơn một cách tự nhiên, nhưng vẫn không nên nói như đang đọc bài luận.

3. Những lỗi dễ mắc phải khi diễn đạt formal trong IELTS Speaking

Trong quá trình đồng hành cùng các bạn học viên luyện thi IELTS, IELTS LangGo đã tổng hợp các lỗi thường gặp khi các bạn sử dụng cách diễn đạt formal trong IELTS Speaking sau

• Sử dụng lối diễn đạt formal một cách máy móc

Việc sử dụng quá nhiều các từ vựng formal sẽ khiến bài nói của bạn trở nên quá công thức, giám khảo có thể sẽ nghi ngờ bạn đang đọc thuộc lòng. Điều này có thể làm giảm điểm số Fluency and Coherence, cũng như Pronunciation.

• Sử dụng từ ngữ formal mà bạn không hiểu rõ

Một số bạn thí sinh cố gắng sử dụng từ ngữ formal để gây ấn tượng với giám khảo, nhưng lại không nắm rõ nghĩa và cách dùng của chúng. Như vậy dẫn đến câu văn lủng củng và khó hiểu, làm mất điểm tiêu chí Lexical Resource và Coherence.

• Sử dụng câu quá dài, phức tạp

Khi cố gắng diễn đạt formal, các bạn thí sinh sẽ cố gắng sử dụng những câu văn dài, chứa nhiều mệnh đề phụ. Điều này làm giảm tính trôi chảy và có thể khiến bài nói trở nên khó theo dõi, khó hiểu.

4. Cách khắc phục lỗi diễn đạt trong IELTS Speaking

Để các bạn tự tin diễn đạt formal mà không lo bị trừ điểm Speaking, IELTS LangGo sẽ gợi ý một số cách khắc phục và điều chỉnh nhé:

• Học cách giao tiếp thân mật của người bản ngữ

Bạn nên xem các bộ phim, video, podcast… và quan sát người Mỹ và người Anh giao tiếp để học cách diễn đạt tự nhiên, thân thiện. Lưu ý tránh học các từ lóng hoặc không phù hợp với IELTS Speaking.

• Ghi chép, ghi âm và rút kinh nghiệm

Trong giai đoạn đầu khi ôn luyện, bạn có thể soạn sẵn câu trả lời trước khi nói và thay thế các cách diễn đạt formal bằng những từ ngữ thoải mái. Đừng quên ghi âm lại câu trả lời, nghe lại và chỉnh sửa để có cách nói tự nhiên hơn.

• Sử dụng các câu chuyển ý

Nếu không may bạn bị bí ý tưởng trong khi nói, hãy sử dụng các câu chuyển tự nhiên như Let me see..., How should I say that để bài nói trở nên linh hoạt hơn.

• Chỉ dùng từ ngữ formal trong những câu quan trọng

Thay vì nói formal trong mọi luận điểm, bạn nên để dành các câu formal cho phần kết bài, như vậy sẽ gây ấn tượng tốt hơn nhiều với giám khảo.

5. Giải đáp nhanh các câu hỏi thường gặp về IELTS Speaking formal hay informal

IELTS Speaking nên dùng formal hay informal?

IELTS Speaking nên dùng ngôn ngữ semi-formal - tức là ngôn ngữ tự nhiên, lịch sự nhưng không quá học thuật hay trang trọng. Phần thi này được thiết kế để mô phỏng một cuộc hội thoại thực tế giữa hai người, do đó, thí sinh không cần và không nên cố gắng nói như đang viết một bài luận.

Dùng ngôn ngữ quá formal có bị trừ điểm không?

Có. Theo tiêu chí chấm điểm IELTS Speaking (Band Descriptors) do British Council và IDP công bố, thí sinh lạm dụng từ nối và dấu hiệu diễn ngôn sẽ bị giới hạn ở mức band 5.0 về tiêu chí Fluency and Coherence - kéo tổng điểm Speaking xuống đáng kể.

Có được dùng tiếng lóng (slang) trong IELTS Speaking không?

Không nên. Tiếng lóng hoặc cách nói quá suồng sã sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tiêu chí Lexical Resource. Mục tiêu là nói tự nhiên như người bản ngữ trong một cuộc trò chuyện lịch sự - không quá trang trọng, cũng không quá bình dân.

Từ vựng formal có được tính điểm Lexical Resource không?

Có, nhưng điều quan trọng hơn là sử dụng từ vựng đa dạng và chính xác, không nhất thiết phải là từ học thuật. Tiêu chí Lexical Resource đánh giá khả năng dùng từ linh hoạt, phù hợp với ngữ cảnh - một thí sinh dùng từ thông dụng nhưng đúng chỗ, đúng nghĩa sẽ được điểm cao hơn người dùng từ hàn lâm nhưng sai hoặc gượng ép.

Part 1, Part 2, Part 3 có cần mức độ formal khác nhau không?

Có sự khác biệt nhỏ. Part 1 nên trả lời thoải mái, gần gũi. Part 2 cần semi-formal và có cấu trúc hơn. Part 3 là phần duy nhất có thể dùng nhiều từ học thuật hơn, nhưng vẫn phải tự nhiên, không gượng ép.

Làm thế nào để biết mình đang dùng formal quá mức?

Hãy ghi âm câu trả lời và nghe lại. Nếu bài nói nghe như đang đọc thuộc lòng, hoặc bạn phải dừng lại nhiều để tìm từ trang trọng hơn, thì đó là dấu hiệu bạn đang formal hóa quá mức. Hãy ưu tiên sự trôi chảy và tự nhiên trước.

6. Kết luận: Có nên diễn đạt formal trong IELTS Speaking?

IELTS Speaking không phải bài kiểm tra xem bạn có thể nói "học thuật" đến mức nào - mà là bài kiểm tra xem bạn có thể giao tiếp tiếng Anh tự nhiên và hiệu quả hay không.

Diễn đạt formal trong IELTS không sai, nhưng bạn đừng lạm dụng và vận dụng một cách máy móc. Thay vào đó, hãy hướng đến phong cách semi-formal với những nguyên tắc sau:

• Tránh tiếng lóng, từ ngữ quá thân mật hoặc cách nói tắt không phù hợp
• Không lạm dụng từ nối học thuật như Moreover, Furthermore, In addition trong mọi câu
• Dùng từ vựng đa dạng, tự nhiên thay vì cố gắng chọn từ thật "cao cấp"
• Ưu tiên sự trôi chảy và mạch lạc - đây là yếu tố giám khảo đánh giá đầu tiên
• Nếu muốn gây ấn tượng bằng từ vựng học thuật, hãy để dành cho Part 3 và chỉ dùng khi thực sự tự nhiên

Chúc bạn ôn luyện tốt và đạt band điểm Speaking như mục tiêu đã đề ra!